در مصاحبه اختصاصی با دکتر معصومه آلرضا امیری؛ عضو هیات علمی گروه مهندسی معماری دانشگاه علوم و فنون مازندران اعلام شد:
خلق ساختمانهای هوشمند متناسب با فرهنگ و اقلیم استان
به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم و فنون مازندران، پیرو نامه مدیرکل دفتر برنامهریزی، بودجه و تحول اداری استانداری در خصوص بهرهگیری از ظرفیتهای علمی و پژوهشی دانشگاهها و مراکز پژوهش و فنّاوری در حل مسایل و مشکلات استان و فراخوان روابط عمومی دانشگاه جهت مشارکت اساتید در طرح "دانشگاهِ حلمساله" در راستای تبیین نقش راهبردی علوم در حل مسایل جامعه و ارتقای مرجعیت علمی دانشگاه، دکتر معصومه آلرضا امیری، عضو هیات علمی گروه مهندسی معماری دانشگاه علوم و فنون مازندران، با توجه به حوزه تخصصی خود، پاسخ خود را در خصوص:"نقش مهندسی معماری در خلق فضاهای پایدار، انسانمحور و متناسب با فرهنگ و اقلیم استان" به پرسش خبرنگار روابط عمومی دانشگاه، ارایه کرد.
پرسش خبرنگار روابط عمومی دانشگاه:
در شرایطی که شهرها با مسایل هویتی، زیستمحیطی، اقلیمی و کیفیت زندگی مواجهاند، آموزش و پژوهش در مهندسی معماری چگونه میتواند به خلق فضاهای پایدار، انسانمحور و متناسب با فرهنگ و اقلیم استان کمک کند؟
پاسخ دکتر آلرضا امیری؛ عضو هیات علمی گروه مهندسی معماری دانشگاه علوم و فنون مازندران:
مساله اصلی(درد جامعه چیست؟)
بزرگترین دردِ معماریِ امروزِ ما، «ازخودبیگانگی فضایی» است. ما شاهد گسترشِ بناهای بیروحِ بتنی هستیم که نه به اقلیمِ سرسبز مازندران پاسخ میدهند و نه به نیازهای روانی و هویتیِ انسان ایرانی. ساختمانهایی که بدون توجه به توپوگرافیِ بومی، اقلیمی و میراثِ فرهنگیِ زیستبوم، خانه را ماشینی برای زندگی تعبیر کرده، تعاملات اجتماعی کاهش یافته و کیفیت زندگی زیرِ فشارِ آپارتماننشینیهای غیراستانداردِ اقلیمی، رنگ باخته است. استفاده بیرویه از انرژی و بحرانهای ناشی از کمبود سوخت به عنوان تهدید جدّی در ایران و جهان مطرح هست. در اینجا، معماری بومی و اقلیمی (Vernacular & Bioclimatic Architecture) نه تنها یک انتخاب، بلکه یک ضرورت استراتژیک است.
راهحل علمی(دانشگاه چه میکند؟)
در فضای دانشگاهی، ما از «طراحی فرمگرا» به سمت «طراحی فرآیند-محور» و «معماری پارامتریکِ بومگرا» حرکت میکنیم. ابزار ما تنها متر و شاقول نیست؛ ما از الگوریتمهای شبیهسازی اقلیمی برای بهینهسازیِ تابش خورشید، جریانِ باد و مدیریتِ انرژی استفاده میکنیم. در کلاسهای درس، دانشجو را با متدولوژی «طراحیِ مکانمند» آشنا میکنیم؛ یعنی پیش از کشیدن هر خط، باید تحلیلهای سایت، مطالعه مورفولوژیِ بافتِ تاریخی و بررسیِ روانشناسیِ محیطی در قالب «سنتِ نوآورانه» صورت بگیرد. ما به دنبال تلفیقِ هوشِ مصنوعی و دادههای محیطی با حکمتِ معماریِ بومی هستیم تا سازههایی بسازیم که مثل موجودات زنده، با محیط اطرافشان نفس میکشد.
اثر نهایی(خروجی راهبردی)
اگر این راهکارها در مقیاس استانی(بهویژه در مازندران) اجرایی شود، تغییرات ملموس خواهد بود. میتوان گفت بهرهگیری از معماری بومی مازندران، فراتر از یک «زیباییشناسی» است؛ این یک «سیستم مدیریت انرژی غیرفعال (Passive Energy Management)» است.
- ظرفیت حرارتی و متریالهای بومی (Thermal Mass & Local Materials):
استفاده از متریالهایی که در منطقه موجود هستند(مانند چوب، کاه و گل، یا حتی سنگهای محلی در برخی نواحی)، باعث ایجاد تعادل حرارتی میشود. این متریالها برخلاف بتن و شیشه در ساختمانهای مدرن، رفتار حرارتی متفاوتی دارند و میتوانند از انتقال گرمای شدید یا سرمای بیش از حد به درون بنا جلوگیری کنند.
- مدیریت رطوبت و تهویه (Ventilation & Humidity Control)
مازندران با رطوبت بالای خود شناخته میشود. معماری بومی در این منطقه(مثل استفاده از سقفهای شیبدار با متریالهای سبک و تهویه طبیعی از طریق بازشوهای استراتژیک) به گونهای طراحی شده که جریان هوا به شکلی کنترلشده در فضا جریان یابد. این کار باعث میشود بدون نیاز به سیستمهای سنگین تهویه مطبوع (HVAC) که مصرف انرژی بسیار بالایی دارند، دمای مطلوب برقرار شود.
- سایهاندازی و نسبتهای فضایی (Shading & Spatial Proportions)
در طراحیهای قدیمی، نحوه قرارگیری حیاطها، ایوانها(تراسها) و حتی عرض کوچهها، به گونهای بود که سایهاندازی طبیعی ایجاد کند. این «سایه هوشمند» که توسط خودِ بنا ایجاد میشود، از داغ شدن بیش از حد پوستهی ساختمان جلوگیری کرده و در نتیجه، نیاز به خنکسازی مصنوعی را به شدت کاهش میدهد.
•برای مردم: کاهش هزینههای انرژی و ارتقای سلامت روان از طریق دسترسی به نور طبیعی و فضاهای سبزِ کاربردی؛ فضاهایی که «خانه» را دوباره به «مأمن» تبدیل میکنند.
•برای توسعه استان: حفظ سیمایِ بصری و اکولوژیکِ مازندران در برابر ویلاسازیهای بیرویه و تخریب جنگلها، و در نهایت تبدیل شدن به الگوی «معماریِ پایدارِ گردشگری» که خود عاملی برای توسعه اقتصادیِ سبز خواهد بود.
سخن پایانی استاد
"معماری، تبلورِ شعورِ یک ملت است؛ بیایید با ساختنِ فضاهایی که نفس میکشند، زندگی را دوباره به رگهای شهرمان بازگردانیم."
هدف ما در معماری قرن جدید، بازگشت به گذشته نیست، بلکه “ترکیب خرد با تکنولوژی” است. ما نباید صرفاً یک خانه خشتی بسازیم، بلکه باید از الگوهای هندسی و منطق اقلیمی معماری بومی الهام بگیریم و آن را با شبیهسازیهای کامپیوتری پیشرفته و متریالهای نوین پایدار ترکیب کنیم.
این یعنی ساختن ساختمانهایی که “هوشمند” هستند، نه از طریق تراشههای الکترونیکی، بلکه از طریق درک عمیق از حرکت هوا، تابش خورشید و رفتار متریال در محیط.
روابط عمومی دانشگاه علوم و فنون مازندران
